{"id":282,"date":"2018-07-27T11:39:58","date_gmt":"2018-07-27T10:39:58","guid":{"rendered":"http:\/\/llangefni.org\/ein-hanes\/"},"modified":"2018-07-27T13:56:59","modified_gmt":"2018-07-27T12:56:59","slug":"ein-hanes","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/ein-hanes\/","title":{"rendered":"Ein Hanes"},"content":{"rendered":"
The history of Llangefni<\/h5>
<\/div>

Mae Llangefni, sef tref sirol Ynys M\u00f4n gyda marchnad brysur yng nghanol yr ynys a dyma bencadlys Cyngor Sir Ynys M\u00f4n.<\/p>\n

Er bod gan y dref wreiddiau sy\u2019n mynd yn \u00f4l i\u2019r cyfnod cyn goresgyniad y Rhufeiniaid, dim ond yn y cyfnod modern gweddol ddiweddar y mae wedi tyfu mewn maint a phwysigrwydd. Mae llawer o bensaern\u00efaeth y dref, gan gynnwys t\u0175r y cloc a\u2019r eglwys, yn Fictoraidd ac yn tystio i bwysigrwydd cynyddol y dref.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div>

[vc_single_image image=”176″ img_size=”full”]<\/div><\/div><\/div>
[vc_single_image image=”177″ img_size=”full”]<\/div><\/div><\/div><\/section>
<\/div><\/div><\/div>
[vc_custom_heading text=”Hanes Cynnar” use_theme_fonts=”yes”]

Mae\u2019r hen ffordd Rufeinig i Gaergybi yn rhedeg drwy\u2019r dref ger glannau\u2019r Afon Cefni o ble y daw ei henw.<\/p>\n

Fodd bynnag, enw\u2019r dref ar un adeg oedd Llangyngar ar \u00f4l Sant Cyngar ac mae\u2019r cyswllt hwnnw\u2019n parhau oherwydd enw eglwys y dref.<\/p>\n

Mae Capel Cildwrn hyd yn oed yn h\u0177n ac yn dyddio\u2019n \u00f4l i 1750 ac yn ddiau, byddai\u2019r pregethwr Cymraeg enwog, Christmas Evans a oedd yn byw yn y dref ar un adeg yn gyfarwydd \u00e2\u2019r capel.<\/p>\n

Cynhaliwyd y farchnad am y tro cyntaf yn 1785 ac mae\u2019n parhau i fod yn boblogaidd iawn bob dydd Iau a dydd Sadwrn.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/section>

<\/div>
[vc_custom_heading text=”1800oedd” use_theme_fonts=”yes”]

Wrth edrych ar draws y Dref, gwelir Melin y Graig. Codwyd y felin hon yn 1828 ond yn anffodus, nid yw\u2019n gweithio mwyach.<\/p>\n

Mae Gwesty\u2019r Bull yn y sgw\u00e2r yn ymyl Neuadd y Dref ac mae\u2019n adeilad rhestredig Graddfa 2. Adeiladwyd y gwesty yn 1852 fel gwesty Fictoraidd lle byddai\u2019r goets fawr yn stopio.<\/p>\n

Roedd gan y dref orsaf ar Reilffordd Canolbarth Ynys M\u00f4n a agorwyd yn 1864. Caewyd y Rheilffordd yn 1964 er bod trenau cludo nwyddau yn parhau i fynd drwy\u2019r dref hyd 1993. Er nad ydynt yn cael eu defnyddio mwyach, nid yw traciau\u2019r rheilffordd wedi cael eu tynnu.<\/p>\n

Adeiladwyd Neuadd y Dref o\u2019r un garreg galch ag fe\u2019i hagorwyd ar 10 Mawrth 1884.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div>

[vc_custom_heading text=”1900oedd” use_theme_fonts=”yes”]

Adeiladwyd y cloc yn 1902-1903 o garreg galch Traeth Bychan i goff\u00e1u\u2019r rhyfel yn erbyn y Boeriaid (1899-1902) ac er cof am Is-gapten George Pritchard-Rayner o Tre Ysgawen.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/section>

<\/div><\/div><\/div><\/section>
<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"The history of LlangefniMae Llangefni, sef tref sirol Ynys M\u00f4n gyda marchnad brysur yng nghanol yr ynys a dyma bencadlys Cyngor Sir Ynys M\u00f4n. Er bod gan y dref wreiddiau sy\u2019n mynd yn \u00f4l i\u2019r cyfnod cyn goresgyniad y Rhufeiniaid, dim ond yn y cyfnod modern gweddol ddiweddar y mae wedi tyfu mewn maint a phwysigrwydd. Mae llawer o bensaern\u00efaeth y dref, gan gynnwys t\u0175r y cloc a\u2019r eglwys, yn Fictoraidd ac yn tystio i bwysigrwydd cynyddol y dref. [vc_single_image image=\"176\" img_size=\"full\"][vc_single_image image=\"177\" img_size=\"full\"][vc_custom_heading text=\"Hanes Cynnar\" use_theme_fonts=\"yes\"]Mae\u2019r hen ffordd Rufeinig i Gaergybi yn rhedeg drwy\u2019r dref ger glannau\u2019r Afon Cefni o ble y daw ei henw. Fodd bynnag, enw\u2019r dref ar un adeg oedd Llangyngar ar \u00f4l Sant Cyngar ac mae\u2019r cyswllt hwnnw\u2019n parhau oherwydd enw eglwys y dref. Mae Capel Cildwrn hyd yn oed yn h\u0177n ac yn dyddio\u2019n \u00f4l i 1750 ac yn ddiau, byddai\u2019r pregethwr Cymraeg enwog, Christmas Evans a oedd yn byw yn y dref ar un adeg yn gyfarwydd \u00e2\u2019r capel. Cynhaliwyd y farchnad am y tro cyntaf yn 1785 ac mae\u2019n parhau i fod yn boblogaidd iawn bob dydd Iau a dydd Sadwrn. [vc_custom_heading text=\"1800oedd\" use_theme_fonts=\"yes\"]Wrth edrych ar draws y Dref, gwelir Melin y...","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/282"}],"collection":[{"href":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=282"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285,"href":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/282\/revisions\/285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/llangefni.org\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}